Αλίντα

ΑΛΙΝΤΑ

                                                                της Νάντιας Βαλαβάνη

                             «- Είναι τελικά αυτή η τριλογία έργο ζωής για σας;…                    

                                    Και τι είναι, αλήθεια, αυτό που θα κρατήσετε, όταν

                                    θα έχει ολοκληρωθεί;

                                   -Το ερώτημα είναι όχι τι θα κρατήσω, αλλά τι θα δώσω

   και με τις τρεις ταινίες.»*

            Καταμεσής στο αθηναϊκό καλοκαίρι και στα 80 της η  Αλίντα Δημητρίου «έφυγε», αλλά δε

σταμάτησε «να δίνει». Όπως συνέχιζε να το κάνει παρά τη βαριά αρρώστια, που είχε καθηλώσει βασανιστικά εδώ και δυο χρόνια εκείνη που το 2011 ακόμα γυρνούσε με αφάνταστη ενεργητικότητα από άκρη σε άκρη την Ελλάδα για να «ξετρυπώσει» και να κινηματογραφήσει τα «κορίτσια της βροχής». Και, ταυτόχρονα, για να συνομιλεί με νέους ανθρώπους σε δημόσιες προβολές των δύο πρώτων ταινιών της τριλογίας της στο «δίκτυο» που άρχισε να δημιουργείται αυθόρμητα - σήμερα πλέον διεθνές -, όταν τις έθεσε εκτός εμπορικού κυκλώματος προσφέροντας τις δωρεάν σε οποιαδήποτε συλλογικότητα ενδιαφερόταν.

Δεν ήταν καν «πλήρης ημερών». Της έλειπαν ακόμα πολλές μέρες για να «δώσει» ως δημιουργός όλα όσα σχεδίαζε, όταν μια πενταετία από την έναρξη του 21^ου αιώνα και με 65 ντοκιμαντέρ - τα περισσότερα για τη δημόσια τηλεόραση – πίσω της, ξεκινούσε τη συγκλονιστικότερη περιπέτεια της ζωής της ως σκηνοθέτρια και δρών, σκεπτόμενος άνθρωπος: Να γυρίσει χωρίς οποιαδήποτε οικονομική ενίσχυση προκειμένου να παραμείνει αδέσμευτη, με μια μοναδική κάμερα, όλα τα έξοδα απ’  την τσέπη της και με αποκλειστικά εθελοντική δουλειά της μικροσκοπικής ομάδας συνεργατριών της, τις  «παραγγελίες» που έδινε πλέον η ίδια στον εαυτό της.

Η Αλίντα έζησε την ευτυχία  να ολοκληρώσει την τελευταία ταινία της τριλογίας της και να παρακολουθήσει τις πρώτες προβολές της – και το κατάφερε ίσα-ίσα: Πάλεψε να κρατηθεί μακριά απ’ το νοσοκομείο όσο χρειαζόταν για να προλάβει να τελειώσει το μοντάζ για τα «Κορίτσια». Είχε πλήρη επίγνωση της κατάστασης της υγείας της κι ήμουν εγώ που δεν  την πίστευα, όταν μου εκμυστηρευόταν τους φόβους και τις αμφιβολίες της: Αυτή θα ήταν η τελευταία της ταινία. Τη «μάλωνα» ότι λέει ανοησίες, ενώ σύντομα θα ήταν σε θέση να καταπιαστεί με το επόμενο της «σχέδιο», ένα ντοκιμαντέρ σύγχρονης ιστορίας: Για την κρίση από την οπτική των εργαζόμενων και άνεργων ανθρώπων «στο μάτι του κυκλώνα». Πώς βιώνουν τη διάλυση της ζωής τους από τις ασκούμενες πολιτικές και πώς, κάποιοι απ’  αυτούς, αντιστέκονται. Δική της η έμπνευση και σύλληψη, είχε καταστρώσει κιόλας πως θα προχωρούσε:  Ήταν αδύνατο πλέον να ταξιδεύει; Θα επικεντρωνόταν αποκλειστικά στη ζωή στις λαϊκές κι εργατικές γειτονιές της Αθήνας. Ήταν υποχρεωμένη να βρίσκεται κάθε δύο μέρες στο νοσοκομείο; Θα δούλευε αποκλειστικά την ενδιάμεση μέρα. Η μόνη βοήθεια που ήθελε ήταν να έρθει σε επαφή με τους πρώτους απ’  τους καινούργιους «ανθρώπους της»: Οι ίδιοι θα την οδηγούσαν στους επόμενους.

Έτσι είχε δουλέψει, εξάλλου, μέχρι να συγκεντρωθούν οι 50 μεγαλύτερες γυναίκες, απ’  τις ενιαίες αφηγήσεις των οποίων βγήκαν, με διαφορετικά μοντάζ,  το 2008 η βραβευμένη με 7 βραβεία «Πουλιά στο βάλτο» για τις γυναίκες στην Εθνική Αντίσταση και το 2009 η «Ζωή στους βράχους» για τις (ίδιες) γυναίκες στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας και στους τόπους εξορίας. Κριτήριο; «Ξεχωριστές τις κάνει το ήθος τους, η αξιοπρέπεια τους, η αντοχή τους και το πείσμα τους.»* Με τον ίδιο τρόπο, συγκρότησε μεταξύ 2010 και 2011 τη δεύτερη ομάδα 50 – νεώτερων – γυναικών για τα «Κορίτσια της βροχής». Σ’  αυτή την τρίτη και τελευταία ταινία το κέντρο βάρους μετατοπίζεται στη στάση των γυναικών στην ανάκριση κατά τη διάρκεια της χούντας. (Όχι τυχαία, γιατί αυτό ήθελε να επιτύχει, σχεδόν σε κάθε προβολή της, από τις λίγες που παρακολουθήσαμε μαζί μέχρι τις δύο προβολές σε μικτό ελληνογερμανικό κοινό στο Βερολίνο αυτό τον Μάιο, στις οποίες μου είχε ζητήσει να παρευρεθώ αντί γι’  αυτήν, καθώς της ήταν αδύνατο να ταξιδέψει, κάποιος θεατής θα χρησιμοποιούσε την έκφραση «γροθιά στο στομάχι».)

Γνωρίστηκα αργά με την Αλίντα, το 2008. Απαντούσε, στο τέλος μιας προβολής των «Πουλιών στο βάλτο» από το ΣΥΡΙΖΑ Π. Φαλήρου,  με τους θεατές έντονα συγκινημένους να χειροκροτούν ασταμάτητα, στη βασική αντίρρηση ενός απ’  αυτούς: Από την ταινία έλλειπαν οι κριτικές αναφορές στα «λάθη της ηγεσίας», που οδήγησαν στην ήττα το κίνημα. Η Αλίντα, όπως συνέβαινε σε μια και μόνη περίπτωση, όταν της έκαναν κριτική επειδή έκανε την ταινία που εκείνη είχε στο μυαλό της αντί για την ταινία που είχε στο μυαλό του κάποιος άλλος, μιλούσε θυμωμένα. Δεν ήθελε να κάνει ταινία κριτικής για την ηγεσία του κινήματος, αλλά για το τι έκαναν και πως βλέπουν ακόμα σήμερα το δικό τους ρόλο στη διαμόρφωση της νεώτερης ελληνικής ιστορίας εκείνες που δε ρωτήθηκαν απ’  όσους ερευνούν ή δημιουργούν μ΄ επίκεντρο τη δεκαετία του ’40: Γυναίκες-αγωνίστριες της Αντίστασης, ακόμα ζωντανές, που ελάχιστοι ξέρουν ή θυμούνται τα ονόματα τους. Όπως είχε ήδη δηλώσει: «Ξεκίνησα με επώνυμους από εκείνη την εποχή. Στο δρόμο μπερδεύτηκα… Τι δουλειά έχω εγώ με τους επώνυμους; Έτσι βρήκα τις γυναίκες εκείνες που έφτιαξαν Ιστορία. Όλες εκείνες που περπατάνε πλάι μας στις πλατείες, στην αγορά, στα μανάβικα και δεν έχουμε ιδέα για ό,τι έκαναν – κι αυτό γιατί ποτέ δε ζήτησαν τίποτα… Η προσέγγιση των γυναικών με οδήγησε σε πιο ουσιαστικά  θέματα, που προηγούνται από την άσκηση κριτικής… Ας μάθουμε (πρώτα) τι έγινε, πώς έγινε και από ποιους έγινε. Ας μετρήσουμε τους νεκρούς μας, γιατί ακόμα μένουν άταφοι, και μετά μπορούμε να περάσουμε στην κριτική.»

Ναι, χάρη στην τριλογία της Αλίντας, τις εμμονές, το πείσμα της για τους «άταφους νεκρούς» και μια κάμερα στα χέρια της Αφροδίτης Νικολαϊδου ή της Ηλέκτρας Βενάκη, διασώθηκε από τη λήθη του θανάτου ένα πολύτιμο αρχειακό υλικό - εκατοντάδες ώρες βιντεοσκοπημένων προφορικών μαρτυριών των πραγματικών κεντρικών προσώπων μιας ιστορίας, που θα είχε χαθεί ανεπιστρεπτί μαζί τους, όπως συνέβη με χιλιάδες άλλες αγωνίστριες: 5 χρόνια από την ολοκλήρωση των λήψεων για τη δεκαετία του ’40, όχι μόνο η σκηνοθέτρια, αλλά και οι μισές, τουλάχιστον, «πρωταγωνίστριες» της δεν βρίσκονται πια μεταξύ μας. Για τη μεταθανάτια λειτουργία αυτού του έργου η Αλίντα είχε μιλήσει ήδη το 2008: «Κανένας άνθρωπος δεν είναι για μνημόσυνο ή για μουσείο ή για αγιογραφία, εφόσον δρα. Και οι γυναίκες αυτές, ακόμα και σ’  αυτή την ηλικία, δρουν. Και θα δρουν και μετά το θάνατο τους, με αυτό που αφήνουν πίσω τους.» *

Η Αλίντα μας κληροδότησε μια νίκη: Συλλογικής ιστορικής μνήμης για το δημόσιο παρελθόν των καιρών μας κόντρα στη λήθη, μοίρα πολύ χειρότερη απ’  το θάνατο.

*Όλες οι αναφορές σε εισαγωγικά προέρχονται από τη συνέντευξη στον Κώστα Τερζή στην «Αυγή», 15.11.2009

Όλγα - Νάντια Γεωργίου Βαλαβάνη

ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Β' ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΡΙΖΑ - ΕΚΜ

Στοιχεία Επικοινωνίας

Ιστοχώρος: http://nantiabalabani.blogspot.com

Email: nvalavani@gmail.com,

nvalavani@parliament.gr
Διεύθυνση:

Αθήνα, Βουλή των Ελλήνων, Τ.Κ. 10021
τηλ: 210 3708378
Αθήνα, Σόλωνος 125
τηλ. 210-3300358-359 FAX: 210 3300558.

ΔΕΗ: «Παιχνίδια» ιδιωτικοποίησης, ενεργειακή λεηλασία και δημόσιο συμφέρον

       «Και διαμοίρασαν τα ιμάτια αυτής…»

                                                                   της Νάντιας Βαλαβάνη

          Στις 15.5.2013 δόθηκε από το ΥΠΕΚΑ στη δημοσιότητα το «Σχέδιο αναδιάρθρωσης και αποκρατικοποίησης της ΔΕΗ» ως προαπαιτούμενο δόσεων του Τρίτου Μνημόνιου.

                Η σημερινή Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού…

Βέβαια, ως αποτέλεσμα του Πρώτου Μνημόνιου, ήδη εδώ και καιρό το 49% της μετοχικής βάσης της ΔΕΗ έχει περάσει σε ιδιώτες μέσω του Χρηματιστηρίου: Από το Δεκέμβριο 2011 το 13,85% της ΔΕΗ κατέχει το Fund της Silchester International, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό έχει αγοραστεί σε «πακέτα» μικρότερα από 5%. Από το δημόσιο 51%, η τρικομματική κυβέρνηση πέρασε στο ΤΑΙΠΕΔ το 17%: Αυτό σημαίνει ότι σήμερα το Δημόσιο παραμένει ο μεγαλύτερος μέτοχος, εξασφαλίζοντας μέσω του 34% που βρίσκεται άμεσα στην κατοχή του («καταστατική μειοψηφία») το δικαίωμα του management.

Ως αποτέλεσμα «μεταρρυθμίσεων» υπό την καθοδήγηση των Οδηγιών της ΕΕ [δημιουργία ΡΑΕ ως «ανεξάρτητης» Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας, ΑΔΜΗΕ (δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας), ΛΑΓΗΕ (Λειτουργός Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας)], συγκροτήθηκε ένα πολύπλοκο σύστημα ρύθμισης – ή, μάλλον απορύθμισης – της ηλεκτροπαραγωγής, της διανομής και εμπορίας της με στόχο ν’  «απελευθερωθεί» η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας με δραστικό «άνοιγμα» του φυσικού κρατικού μονοπωλίου σε μεγάλα ιδιωτικά μονοπώλια, κάτι που ακόμα δεν έχει «επιτευχθεί»: Σήμερα η ΔΕΗ παράγει το 75% του ηλεκτρικού ρεύματος και, μετά τη χρεωκοπία των δύο μεγαλύτερων ιδιωτικών εταιρειών στον τομέα της εμπορίας, προμηθεύει το 99% του ηλεκτρικού ρεύματος.

                 …και η τιμή του ρεύματος

Ταυτόχρονα, ακολουθώντας την «απελευθέρωση» των τιμολογίων Μέσης και Υψηλής Τάσης, από 1.7.2013 «απελευθερώνονται» πλήρως και τα τιμολόγια  Χαμηλής Τάσης, με πλήρη «απόσυρση» πλέον της Κυβέρνησης από τη διαμόρφωση της τιμής του ρεύματος: Θα την καθορίζει αποκλειστικά η ΡΑΕ. Όταν τον Οκτώβρη 2012 κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για τις ιδιωτικοποιήσεις (μετέπειτα ν.4092/12), που προέβλεπε τη δυνατότητα πλήρους απόσυρσης του Δημοσίου από τη ΔΕΗ, προβλέψαμε ότι θ’  ακολουθήσουν μεγάλες αυξήσεις ώστε η προς πώληση επιχείρηση να γίνει «ελκυστικότερη», οι κυβερνητικοί βουλευτές υποστήριξαν ότι το όλο εγχείρημα γίνεται ώστε να αρθούν οι «στρεβλώσεις» της δημόσιας διοίκησης και να υπάρξει φθηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα. Στην πραγματικότητα, ήταν ήδη δρομολογημένες σε συμφωνία με την Τρόικα (Τρίτο Μνημόνιο) οι τρεις μεγάλες «προπαρασκευαστικές» αυξήσεις μέχρι την Ιουλιανή «απελευθέρωση».

Κι αυτό, όταν λόγω των μνημονιακών πολιτικών οι «κόκκινοι λογαριασμοί» φθάνουν σήμερα τα 600 εκ. ευρώ, παρ’  ότι μόνο το 2012 έγιναν 700.000 «ρυθμίσεις» με νοικοκυριά και επιχειρήσεις…

Αν υπολογίσουμε ότι η κυβέρνηση έχει αναλάβει ως μνημονιακή υποχρέωση το μηδενισμό μέχρι τέλους 2014 του ελλείμματος του ΛΑΓΗΕ απέναντι στους παραγωγούς ΑΠΕ – σήμερα 317 εκ ευρώ, το Δεκέμβρη 2014 στα 1,5 δις, αν δεν παρθούν «μέτρα» -, καταλαβαίνουμε την προοπτική: Οικιακά τιμολόγια-«αεροπλάνα»…

           Τα δίκτυα, η «μικρή ΔΕΗ» και η «υπολειπόμενη»

          Σύμφωνα με το σχέδιο του ΥΠΕΚΑ, σε δύο φάσεις (2013-2014) τα δίκτυα (ΑΔΜΗΕ) «ανοίγουν» στους ιδιώτες μέσω αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου, για την απόκτηση αρχικά του 49% και στη συνέχεια περισσότερου από 51%. Η ΔΕΗ διαχωρίζεται πλήρως απ’  τα δίκτυα (rebundling), ενώ στόχος είναι το Δημόσιο να μείνει με ποσοστό που θα του εξασφαλίζει ρόλο «καταστατικής μειοψηφίας». Καθώς τα δίκτυα συνιστούν απολύτως ρυθμιζόμενη δραστηριότητα με σταθερές αποδόσεις χαμηλού ρίσκου, θεωρούνται «φιλέτα» για fund ξένων Συνταξιοδοτικών Ταμείων. (Την ίδια στιγμή η Τράπεζα της Ελλάδας «διαλύει» ό,τι έχει απομείνει,  μετά το περυσινό «κούρεμα», απ’  τ’  αποθεματικά του υπό κατάρρευση ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος …)

          Περίπου ταυτόχρονα (2013-2015) δρομολογείται από τέλος Μαίου η δημιουργία μιας νέας καθετοποιημένης εταιρείας ηλεκτρισμού και η πλήρης ιδιωτικοποίηση της. Η «Μικρή ΔΕΗ» θα συγκροτηθεί από το 30% των παγίων περιουσιακών στοιχείων της ΔΕΗ. Μεταξύ τους: Μονάδες ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ συνολικής ισχύος 2.500 μεγαβάτ – λιγνιτικές ισχύος περίπου 1.500 μεγαβάτ, ανάμεσα τους και μονάδες με «ρεαλιστική πιθανότητα δημιουργίας»  («φωτογραφίζεται» η «Πτολεμαίδα 5» ισχύος 660 μεγαβάτ, για την οποία έχει υπογραφεί ανάθεση κατασκευής με την ΤΕΡΝΑ), υδροηλεκτρικές 500 και φυσικού αερίου άλλων 500 μεγαβάτ. Λιγνιτωρυχεία με φθηνό λιγνίτη και υδροηλεκτρικά φράγματα για να εξασφαλιστεί η λειτουργία τους. «Υποχρεωτικά» το 30% του πελατολόγιου της σημερινής διεύθυνσης εμπορίας (2 εκ. πελάτες λιανικής) και τμήμα των εργαζομένων (πως θα «υποχρεωθούν» και με τι εργασιακές σχέσεις;)…

           Η θρασύτητα του «διακανονισμού» αποκαλύπτεται και από μια «λεπτομέρεια» στην ανακοίνωση του ΥΠΕΚΑ: Η σύνθεση της «μικρής ΔΕΗ» θα αποφασιστεί με ευθύνη της Ε.Ε., στη διάθεση της οποίας τίθεται σήμερα πλήρης κατάλογος των περιουσιακών στοιχείων της ΔΕΗ προκειμένου να επιλεγεί το 30%... Ενώ η έκταση της επιχειρούμενης λεηλασίας γίνεται καθαρή στις εκτιμήσεις ότι το 30% των παγίων της ΔΕΗ θ’  αντιστοιχεί σε «πακέτο» αξίας 1 δις: Η τελευταία, προ κρίσης, εκτίμηση των παγίων της ΔΕΗ ανέβαζε τη συνολική τους αξία στα 12 δις… Επιπλέον, στα πάγια της ΔΕΗ βρίσκεται ενσωματωμένη και η περιουσία των Ασφαλιστικών Ταμείων των εργαζομένων της.

          Οι πρώτες εκτιμήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος συμπεριλαμβάνουν την Ιαπωνία (η Πρεσβεία της ζήτησε ενημέρωση), το κράτος του Κατάρ (ενημερώθηκε από τον Πρωθυπουργό στο ταξίδι του), τους γερμανικούς «κολοσσούς» ενέργειας RWE και EON που αποεπενδύουν από την πυρηνική ενέργεια για ηλεκτροπαραγωγή, την αντίστοιχη γαλλική EDISON-EDF μέσω της ELPEDISON, με (συμ)μετόχους επίσης ΕΛΠΕ και ΕΛΛΑΚΤΩΡ, τον Όμιλο Μυτιληναίου - και τη μεγαλύτερη παραγωγό φυσικού αερίου στον κόσμο, ρωσική κρατική Γκαζπρόμ, που πρόσφατα εξαγόρασε τη μικρή γερμανική ενεργειακή εταιρεία Envacom Service, ενώ έχει  «εισέλθει» επίσης στην αγορά ηλεκτρισμού της Βρετανίας κ.α. ευρωπαϊκών χωρών, «εφόσον κλείσει» τη ΔΕΠΑ.

          Τέλος. μόλις ολοκληρωθεί η επιλογή των περιουσιακών στοιχείων της «Μικρής ΔΕΗ» και με ανώτατο χρονικό όριο ολοκλήρωσης αρχές 2016, σχεδιάζεται η ιδιωτικοποίηση των «υπολειμμάτων» της ΔΕΗ με διάθεση του 17% της μετοχικής βάσης της («πακέτο» ΤΑΙΠΕΔ) σε «στρατηγικό επενδυτή».

          Σύμφωνα με το ΥΠΕΚΑ, μέσω αυτής της ενεργειακής λεηλασίας, που συνοψίζει την έλλειψη οποιασδήποτε ενεργειακής στρατηγικής εναλλακτικής στο σχέδιο της Ε.Ε. για «διαμοίρασμα των ιματίων» της δημόσιας περιουσίας στον τομέα της ενέργειας υπό την καθοδήγηση της Τρόικας: «Προστατεύονται οι καταναλωτές και οι ευπαθείς ομάδες», «ελαφρύνονται οι φορολογούμενοι» και – κυρίως αυτό, βέβαια! – «μεγιστοποιούνται τα οφέλη για τους συμμετέχοντες στην αγορά». Απάντηση σε αυτά δίνει μέχρι και η ανακοίνωση (23.5.2013) της ΕΒΙΚΕΝ (Ελληνικής Ένωσης Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας – οι 17 ενεργοβόρες βιομηχανίες) ότι η αποκρατικοποίηση της ΔΕΗ δε θα οδηγήσει από μόνη της σε συνθήκες ανταγωνισμού (ερμηνεία: σε φθηνό ηλεκτρικό βιομηχανικό ρεύμα).

                                 Ποιο «μοντέλο»;

          Στην πραγματικότητα, το ακολουθούμενο «μοντέλο» δεν είναι το Ιταλικό (Στουρνάρας στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής), όσο αυτό της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας. Στην πρώτη, όχι τυχαία φτωχότερη χώρα της ΕΕ, μετά την πλήρη «απελευθέρωση» με διαμοίρασμα της ηλεκτροπαραγωγής σε 2 τσέχικες και 1 αυστριακή εταιρεία σε εδαφική βάση (!!), οι λογαριασμοί ηλεκτρικού έφτασαν το ύψος ενός μέσου μισθού, προκαλώντας την πρόσφατη εξέγερση. Στη δεύτερη, ο Πρωθυπουργός της δήλωσε στην αυστριακή εφημερίδα Der Standard (21.1.2013) ότι μετά την πώληση του συνόλου της δημόσιας περιουσίας (1995-2005) η Σλοβακία δεν ελέγχει ούτε τον τομέα του ηλεκτρικού ρεύματος ούτε του φυσικού αερίου, με αποτέλεσμα η χώρα να μη μπορεί να μπει σε ένα δρόμο ανάπτυξης, ενώ «οι επενδυτές κερδίζουν αμύθητα ποσά». Την ίδια στιγμή σήμερα Γερμανικά κρατίδια πληρώνουν ιλιγγιώδη ποσά στις RWE, EON και EDISON για «επανακρατικοποίηση» της ηλεκτρικής ενέργειας στο έδαφος τους μετά από εξαιρετικά σοβαρά προβλήματα για βιομηχανίες και νοικοκυριά. 

          Τι περισσότερο χρειάζεται για να πειστούμε ότι προτιμότερο «μοντέλο» είναι αυτό της ανατροπής παρά η «αναστροφή» αυτής της πολιτικής; 

Όλγα - Νάντια Γεωργίου Βαλαβάνη

ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Β' ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΡΙΖΑ - ΕΚΜ

Στοιχεία Επικοινωνίας

Ιστοχώρος: http://nantiabalabani.blogspot.com

Email: nvalavani@gmail.com,

nvalavani@parliament.gr
Διεύθυνση:

Αθήνα, Βουλή των Ελλήνων, Τ.Κ. 10021
τηλ: 210 3708378
Αθήνα, Σόλωνος 125
τηλ. 210-3300358-359 FAX: 210 3300558.

  

        

ΕΥΡΩΖΩΝΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ: ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΕΙΡΑΜΑ

Από το 2010 η Κομισιόν συζητούσε

           για «διάσωση» τραπεζών με «κούρεμα»

                                                                                   της Νάντιας Βαλαβάνη

                  Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΥΓΗ της Κυριακής, 31.3.2013

Η ειρωνεία της ιστορίας αποφάσισε τελικά Ελλάδα και Κύπρος να αποτελέσουν τα πειραματικά εργαστήρια σε πραγματικές συνθήκες για την πραγματοποίηση των δύο βασικών νεοφιλελεύθερων πειραμάτων κοινωνικής μηχανικής στο χώρο της Ευρώπης στο «σύντομο» 21ο αιώνα.

                     Το πρώτο πείραμα και οι συνέπειες του

Μ΄ ευθύνη της κυβέρνησης Παπανδρέου, η οποία και το προσκάλεσε στην Ευρώπη, το

ΔΝΤ εισήγαγε στη Γηραιά Ήπειρο, με όχημα την πρωτοσυγκροτούμενη Τρόικα, την τεχνογνωσία των προγραμμάτων του για χώρες της Λατινικής Αμερικής - και, στη συνέχεια, επίσης της Αφρικής - σε κρίση χρέους, που είχαν περιβληθεί με το κύρος του νεοφιλελεύθερου μανιφέστου της «Συναίνεσης της Ουάσινγκτον» του 1989: Ως πολιτική εσωτερικής υποτίμησης λόγω της ύπαρξης, για πρώτη φορά, κοινού νομίσματος.

Τα συμπεράσματα απ’ αυτό το, πλέον «πρώτο», πείραμα, βρήκαν εφαρμογή όχι μόνο στα Μνημόνια των χωρών που ακολούθησαν, αλλά πολύ ευρύτερα στη συντονισμένη πολιτική λιτότητας και περιορισμού του κοινωνικού κράτους πρακτικά στο σύνολο της Ευρώπης. Αυτό ενίσχυσε, εδώ και ενάμιση  χρόνο, τη μετατροπή της Ευρωζώνης σε Ζώνη του Λυκόφωτος με έλλειψη ανάπτυξης και το δεύτερο κύμα ύφεσης μετά το 2008. Ενώ αναμένεται κορύφωση από την πλήρη εφαρμογή του Συμφώνου Δημοσιονομικής Πειθαρχίας το 2015, το οποίο σε περίπτωση κρίσης, λιμού, σεισμού, καταποντισμού, ακόμα και πόλεμου, θεωρητικά παραμερίζει ό,τι έχει απομείνει απ’ το δημόσιο τομέα σε κάθε χώρα και καλεί το μεγάλο κεφάλαιο ν’ αναλάβει πρωτοβουλίες για «λύσεις δημοσίου συμφέροντος». «Θεωρητικά», επειδή «ο νεοφιλελευθερισμός χρειάζεται τρομακτική ποσότητα κρατικής παρέμβασης προκειμένου να λειτουργεί» (Σλαβόι Ζίζεκ).

     Ένα «κείμενο εργασίας» για μια ιδέα του 2010

Χρειάστηκε η καταστροφική παρέμβαση του Eurogroup στην Κύπρο για ν’ αντιληφθούμε ότι η ΕΕ εδώ και δυόμιση χρόνια επεξεργαζόταν την ιδέα και βρισκόταν σε αναζήτηση χώρας, στην οποία θα μπορούσε να εφαρμόσει πειραματικά μια λύση εναλλακτική στις «ακριβές» διασώσεις τραπεζών, που δεν περιοριζόταν στην Ιρλανδία και σε τράπεζες του Νότου: Δημόσιο χρήμα διατέθηκε σε «πακέτα» διάσωσης τραπεζών στη Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο κ.α. μετά την «τραυματική» εμπειρία της Lehman Brothers, που απέδειξε πως ό,τι είναι too big to fail μπορεί να δημιουργήσει «συστημική» κρίση.

Αυτό αποδεικνύει το, «απαρατήρητο»(;) μέχρι στιγμής, ντοκουμέντο με τίτλο «Κείμενο συζήτησης σχετικά με το εργαλείο διαγραφής χρέους – ένδον διάσωσης» (Discussion paper on the debt write-down tool – bail-in), που έδωσε στη δημοσιότητα η ΕΕ τον Απρίλη 2012. Στον υπότιτλο του διασαφηνίζεται ότι δεν επιθυμείται ο «προκαθορισμός της επίσημης πρότασης της Κομισιόν» στις χώρες-μέλη, αλλά αποτελεί «κείμενο εργασίας» των υπηρεσιών της DG Eσωτερικής Αγοράς, μιας υπηρεσίας 500 εργαζομένων υπό τον Επίτροπο Μισέλ Μπαρνιέ. Στο 24σέλιδο «κείμενο συζήτησης» αναπτύσσονται όλα τα πιθανά σενάρια για «διάσωση» τράπεζας με «κούρεμα» καταθέσεων - για οποιαδήποτε χώρα της Ευρωζώνης. Πράγμα που αποδεικνύει ότι δεν ήταν απλώς η «απειρία» ή ο ενθουσιασμός για την κατάληξη του δεύτερου Eurogroup για την Κύπρο τα ξημερώματα της 25^ης Μαρτίου 2013, που οδήγησε στις γνωστές θριαμβευτικές δηλώσεις του Προέδρου του Γερούν Ντάιζελμπλουμ περί γενίκευσης του bail-in ως νέου «προτύπου διάσωσης» τραπεζών και χωρών. Πολύ περισσότερο που, μετά τις παλινωδίες του (επειδή βούλιαξαν τα χρηματιστήρια), ανέλαβε η εκπρόσωπος της Κομισιόν να βάλει τα πράγματα στη θέση τους: Προαναγγέλλοντας νομοθετική ρύθμιση...

Στο «κείμενο εργασίας», αφού πληροφορούμαστε ότι τέτοιες σκέψεις υπάρχουν από τον Οκτώβρη του 2010, προσδιορίζεται η «διάλυση» (resolution) ως «πλαίσιο διαχείρισης τραπεζών σε δύσκολη κατάσταση με τρόπο ώστε να αποφευχθεί ενδεχόμενη πρόκληση συστημικού συμβάντος». Επιπλέον ξεκαθαρίζεται ότι «ένα αποτελεσματικό καθεστώς “διάλυσης” θα πρέπει να πετυχαίνει για τις τράπεζες παρόμοια αποτελέσματα με αυτά των ομαλών διαδικασιών εκκαθάρισης επιχειρήσεων, στις οποίες οι απώλειες βαρύνουν μετόχους και πιστωτές… να προστατεύει από οποιαδήποτε επίπτωση τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να περιορίζει την προσφυγή στα χρήματα των φορολογουμένων». Αλλά και να δημιουργεί τη «νομική βεβαιότητα» στους «επενδυτές» ότι είναι υποχρεωμένοι να κάνουν «ανάλυση κινδύνου κι εκτίμηση ρίσκου» πριν τοποθετήσουν τα χρήματα τους σε οποιαδήποτε τράπεζα. Όπου «επενδυτές» ή «πιστωτές» είναι οι καταθέτες, ακόμα και λογαριασμών ταμιευτηρίου με βάση την εμπειρία της συμφωνίας του πρώτου Eurogroup, που έβαζε χέρι σε όλους ανεξαίρετα τους λογαριασμούς.

Στο ντοκουμέντο προσδιορίζονται επίσης οι τρεις, σωρευτικά συνυπάρχουσες, προϋποθέσεις προκειμένου να εφαρμοστεί το «πλαίσιο»:

-       H αρμόδια για τη «διάλυση» αρχή αποφασίζει ότι η τράπεζα θα καταρρεύσει ή κινδυνεύει να καταρρεύσει.

-       Ως προς το χρόνο μιας τέτοιας παρέμβασης, θα πρέπει να έχει αποκλειστεί η προοπτική οποιασδήποτε εναλλακτικής δράσης από μεριάς ιδιωτικού τομέα ή εποπτικών αρχών, όπως η εξαγορά της τράπεζας ή η συμφωνία με τους πιστωτές ν’ αναλάβουν την αναδιάρθρωση ολόκληρου ή μέρους του χρέους της – «εντός λογικού χρονικού πλαισίου» (μιας βδομάδας;).

-       Η πράξη «διάλυσης» να «εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον».

                Η επιλογή της Κύπρου ως «πειραματόζωου»

Το κείμενο «φωτίζει»: Τις «θεωρητικές» πηγές των δηλώσεων των κ.κ. Μέρκελ και Σόιμπλε περί «ρίσκου επενδυτών» στην κυπριακή κρίση. Την πηγή της επιμονής Σόιμπλε και Νταϊζελμπλουμ, ενώ οι Κύπριοι επιχειρούσαν αγωνιωδώς να διαμορφώσουν ένα Plan B εντός Τρόικας, ότι «δεν υπάρχει λύση χωρίς “κούρεμα”». Αλλά και την «ενημέρωση» του κ. Στουρνάρα στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής ότι στο Plan B δε μπορεί να περιέχεται: «…Οτιδήποτε χρειάζεται να επιστραφεί, άρα αποκλείονται δάνεια και ομόλογα, εσωτερικά και διεθνή. Επιτρέπεται μόνο αγορά τραπεζικών μετοχών. Και αυτό αφορά και τη Ρωσία» (γι΄ αυτό, όπως μάθαμε τελικά, ο Κύπριος Υπουργός Οικονομικών στη Μόσχα προσπαθούσε να πουλήσει τη «Λαϊκή»).

Με άλλα λόγια, το «δεύτερο πείραμα» έπρεπε να μπορέσει να εφαρμοστεί ανεμπόδιστα: Προφανώς εκτιμήθηκε ότι η Κύπρος λόγω του μεγέθους της - 0,15% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης - δεν αποτελεί συστημικό κίνδυνο. Η ιδιαίτερη επιθετικότητα των Βορειοευρωπαίων – διαπραγματευτών, τραπεζιτών, δημοσιογράφων - φάνηκε να προκαλείται και να οξύνεται από την ίδια την αδυναμία των μεγεθών της, αλλά και την αδυναμία της ν’ αντιπαρατάξει συμμάχους. Είναι σίγουρο ότι εκτιμήθηκε η έλλειψη οποιασδήποτε πολιτικής στήριξης του νησιού: Aυτό που εκδηλώθηκε, σύμφωνα με την ορολογία Κυπρίων Υπουργών, ως «η αφωνία» των χωρών του Νότου στο Eurogroup.

              Απέραντη μοναξιά στον «ενιαίο εθνικό χώρο»

Εξ ίσου προφανώς συνεκτιμήθηκε ότι η τρικομματική κυβέρνηση της Ελλάδας όχι μόνο δε θα ενίσχυε την κυβέρνηση της Κύπρου και δε θα παρέμβαλλε οποιοδήποτε εμπόδιο, αλλά θα την πίεζε στο μέτρο των  δυνατοτήτων της. Πράγμα που φαίνεται ότι έγινε με μεγαλύτερη καθαρότητα στην περίπτωση των ελληνικών παραρτημάτων των Κυπριακών τραπεζών, διευκολύνοντας τα υπό εξέλιξη σχέδια.

Κι αν υπάρχει όντως μια ηθική διάσταση, αυτή δεν είναι βέβαια ο προτενστατικός διαχωρισμός των κεφαλαιακών ροών σε «ηθικές» και «ανήθικες». Αλλά το γεγονός ότι το σμπαράλιασμα του τραπεζικού της συστήματος η Κύπρος το οφείλει πριν απ’ όλα στην απώλεια 4,5 δις από το PSI, προσαυξημένα από τις συνέπειες της ύφεσης στην Ελλάδα εξαιτίας της σημαντικής έκθεσής του σε δάνεια σε ελληνικές επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Όχι τυχαία, από τα 9,2 δις της τεράστιας έκθεσης της «Λαϊκής» στην ακριβή χρηματοδότηση του ΕLΑ - που η Τρόικα φόρτωσε στην «Κύπρου», προετοιμάζοντας και τη δική της κατάρρευση - τα 6 δις κάλυψαν ανάγκες ρευστότητας των υποκαταστημάτων της στην Ελλάδα…

Με την ελληνική κυβέρνηση οχυρωμένη πίσω απ’ τη θέση «Η Κύπρος αποφασίζει, η Ελλάδα στηρίζει», οι κυβερνητικοί βουλευτές δε βρήκαν ούτε ένα καλό λόγο την ενδιάμεση βδομάδα, ενώ σήμερα δύσκολα κρύβουν την ικανοποίηση τους για το – καταστροφικό – τελικό αποτέλεσμα από τη μετατροπή του ιστορικού «όχι» της Κυπριακής Βουλής σε «ναι».

                          Έξτρα bonus στο πείραμα

Ως έξτρα bonus από την επιλογή της Κύπρου για το «δεύτερο πείραμα» θα πρέπει να υπολογίζονται:

- Η αναστροφή των κεφαλαιακών ροών κατ’ αρχήν απ’ την Κύπρο και στη συνέχεια ευρύτερα απ’ το Νότο προς τ’ «ασφαλέστερα» χρηματοοικονομικά καταφύγια του γερμανικού, αλλά και του γαλλικού χρηματοπιστωτικού συστήματος και των στενότερων εταίρων τους. Δηλ. η «αποκατάσταση» της «αντοχής» που επέδειξε η Κύπρος - αλλά και η Μάλτα και το Λουξεμβούργο – στο διπλό μηχανισμό που δημιουργεί το MIFID, από το 2004 ο βασικός σχετικός νόμος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που φροντίζει για τη συγκέντρωση των κεφαλαιακών ροών σε λίγες τεράστιες τράπεζες και μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα «απογυμνώνοντας» τις μικρές ευρωπαϊκές χρηματαγορές.

-Νίκη, τουλάχιστον προς το παρόν, Γερμανών και Αμερικανών έναντι των Ρώσων στο άγριο γεωπολιτικό παιχνίδι στην περιοχή. Επιπλέον η Γερμανία μέσω ενός Μνημονίου που που δεν έχει ακόμα υπογραφεί, βάζει χέρι για πρώτη φορά στο φυσικό αέριο στα θαλάσσια «οικόπεδα».

                         Ποιος πληρώνει τον βαρκάρη;

Το βασικό λογαριασμό απ’ τη διάλυση του ρόλου της Κύπρου ως χρηματοοικονομικού κέντρου θα πληρώσουν οι εργαζόμενοι και ο λαός της. Το κυπριακό δημόσιο χρέος εκτινάζεται στο 140% και η προβλεπόμενη ύφεση στο 20% μόλις μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια. Επιπλέον η Κύπρος έχει πολύ ψηλότερο απ’ την Ελλάδα χρέος νοικοκυριών κι επιχειρήσεων στις τράπεζες, 400% του ΑΕΠ της, που εξυπηρετούνταν μέχρι τώρα επειδή ο κόσμος είχε δουλειές και μισθούς. Στο δεύτερο πειραματικό εργαστήρι στην Ευρώπη όλα δείχνουν ότι η «προσαρμογή» στην καταστροφή θα είναι ακόμα βιαιότερη.

Ένα ολόκληρο ιδιαίτερο κεφάλαιο είναι οι επιπτώσεις στην Ελλάδα. Θα μπορούσε να έχει τίτλο: «Η καταστροφή πάνω στην καταστροφή.» Και σίγουρα το κεφάλαιο που δεν έχει ακόμα γραφτεί είναι αυτό στο οποίο αναφέρθηκε ο Wolfgang Munchau στους Financial Times: «Στην Κύπρο δε θα θρυμματιστεί το ευρώ. Η Κύπρος είναι πολύ μικρή γι΄ αυτό. Αλλά η Κύπρος μας δείχνει με τι τρόπο θα θρυμματιστεί.»

Όλγα - Νάντια Γεωργίου Βαλαβάνη

ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Β' ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΡΙΖΑ - ΕΚΜ

Στοιχεία Επικοινωνίας

Ιστοχώρος: http://nantiabalabani.blogspot.com

Email: nvalavani@gmail.com,

nvalavani@parliament.gr
Διεύθυνση:

Αθήνα, Βουλή των Ελλήνων, Τ.Κ. 10021
τηλ: 210 3708378
Αθήνα, Σόλωνος 125
τηλ. 210-3300358-359 FAX: 210 3300558.